Spitsbergen vs Antarctica

Studiereisverslag

Travel

ExperienceTravel reisspecialist Manon Schuurmans vertrok in 2024 naar de twee meest afgelegen uithoeken van de wereld: de Noord- én de Zuidpoolregio. En hoewel er veel overeenkomsten zijn tussen beide bestemmingen, ontdekte ze dat de verschillen misschien nog wel groter zijn. Er is immers een reden dat ijsberen niet op pinguïns jagen. Ze lusten ze vast wel, maar leven op ruim 10.000 kilometer afstand van elkaar en weten dus niet eens van het bestaan van de andere soort.

Spitsbergen

“We zijn amper de haven van Longyearbyen uit of de eerste walvis duikt op! Een speelse bultrug. Het kenmerkt Spitsbergen dat je je meteen midden in de wildernis bevindt zodra het anker is gelicht. Terwijl ik een paar uur daarvoor nog door de straten van de kleine nederzetting liep met winkeltjes, musea en zelfs een huskycafé. Nu kijk ik uit over een landschap met grillige bergpieken en immense gletsjers. Het is meteen duidelijk hoe de Nederlandse zeevaarder Willem Barentsz op de naam Spitsbergen kwam. Aan het begin van het reisseizoen (in mei) is de Noorse archipel nog grotendeels bedekt met sneeuw en drijft het pakijs niet ver uit de kust. Ik reis in de zomermaand augustus. Het pakijs heeft zich teruggetrokken en rendieren grazen op de toendra waar ook kleurrijke Arctische bloemetjes oppoppen. Op de drukbezochte vogelkliffen jagen poolvossen naar eieren. Hoewel er nog steeds gletsjers in zee uitmonden en het binnenland met sneeuwvelden is bedekt, oogt het kustlandschap grotendeels sneeuwvrij. Waar mogelijk gaan we met zodiacs aan land en hiken dan over rotsblokken en kiezel- of zandstranden. Maar de wildernis hier heeft haar regels. Elke landing aan wal wordt zorgvuldig voorbereid en onze expeditie gidsen dragen wapens – niet om te schieten, maar uit voorzorg. Overal kunnen immers ijsberen voorkomen. Dankzij de beschermde status die ze hier hebben, leeft er een omvangrijke populatie van deze maritieme beren. Door zorgvuldig te scouten kunnen wij als poolreizigers op veilige afstand genieten van dit prachtige dier. Het brengt ook een vleugje spanning met zich mee. Aan de ene kant hoop je uiteraard op een ontmoeting en aan de andere kant moeten confrontaties te allen tijde worden vermeden. De gidsen en wijzelf zijn constant alert. Op de zevende dag verandert het eerste witgele stipje in de verte in een ijsbeer. De volgende dag is het weer raak. Ik zit net aan het dessert als er plots wordt omgeroepen dat er een ijsbeer is gespot. Iedereen rent van tafel naar het dek. Ik zie de ijsbeer langzaam van de kant het water inglijden en al zwemmend komt hij langs ons schip. Super indrukwekkend. Hoewel ijsberen iconisch zijn voor de Noordpool, leven er vele andere dieren die niet op het zuidelijk halfrond worden aangetroffen zoals beluga’s, kleurrijke papegaaiduikers en walrussen. Heel veel walrussen. Deze imposante dieren met hun grote slagtanden komen we verschillende keren tegen, zowel in het water als lui liggend en rollend op het strand. In het voorjaar liggen ze graag op het pakijs, maar dat is er nu niet in de zomer. De afwezigheid maakt wel dat de meer oostelijke delen van Spitsbergen bereikbaar zijn. Heel spectaculair is de tocht naar de immense kilometerslange Brassvellbreen gletsjermuur, waar honderden smeltwatervallen als zilverblauwe linten naar beneden stromen. Met een waanzinnig uitzicht worden we getrakteerd op een BBQ op het buitendek...”

“Er is zoveel te vertellen over de Poolstreken, de mogelijke routes en de keuze aan schepen. En dat heeft allemaal wezenlijk gevolg voor uw reisbeleving, dus neem gerust contact met mij op voor een persoonlijk reisadvies op maat. Ik help u graag uw poolexpeditie waar te maken.”

Manon Schuurmans

Antarctica

“Vannacht heb ik de ‘Drake Shake’ aardig gevoeld. Ik schoof heen en weer in bed en moest me echt goed vasthouden. Gelukkig duurde het maar twee uurtjes ofzo en werkte mijn zeeziektemedicatie goed. Ik ben gisteren in het uiterste zuiden van Argentinië in Ushuaia aan boord gegaan van het expeditieschip om via het Beaglekanaal de beruchte Drake Passage over te steken naar het Antarctisch Schiereiland, waar we overmorgen zullen aankomen. Als bij ons de winter in aantocht is, wordt het Zuidpoolgebied juist pas toegankelijk. De zeedagen breng ik door met lekker eten, het schip verkennen, natuurlezingen én het stofzuigen van al mijn outdoorkleding om te voorkomen dat er ongewenste exotische bacteriën naar Antarctica worden ‘gesmokkeld’ die er schade kunnen aanrichten. Doordat de medicatie me ook wat moe maakt, doe ik af en toe een dutje tussendoor. Als mijn wekker ‘s ochtends voor de derde keer afgaat voelt het anders. Het is veel kalmer en buiten is land in zicht! Na het ontbijt gaan we aan boord van de zodiac voor de eerste landing. De zachte sneeuw zakt knisperend weg onder mijn voeten. Het ‘witte continent’ doet haar naam eer aan. Meteen zie ik ook de eerste (ezels)pinguïns. Onze expeditiegids wijst ons op de gele strepen in de sneeuw; deze ‘pinguïn-highways’ gebruiken ze om niet in de diepe sneeuw te belanden. Als we even later een hike maken, voel ik me ook net een pinguïn die tot haar knieën wegzakt. Halverwege naar de top haak ik af door de hoeveelheid sneeuw, maar het landschap is prachtig. Ter afwisseling varen we met een zodiac langs allerlei drijvende ijssculpturen en spotten daarbij nog een slapende weddellzeehond. Een aantal mensen besluit een nachtje in de open lucht te gaan ‘kamperen’ op het ijs. Wel met speciale slaapzakuitrusting en na een uitgebreide briefing, want je wil niet onderkoeld raken. In plaats daarvan duik ik in de jacuzzi op het buitendek. Ernaartoe lopen was even doorbijten, maar eenmaal omringd door het warme water en het waanzinnige uitzicht voel ik me heerlijk. Daarna nog even in de sauna en ik val rozig in slaap. De volgende dag is het alsof ik me in een ansichtkaart bevind. Ik hoor dat de kampeerders om half vier ‘s nachts weer terugkwamen, omdat het begon te sneeuwen. Het is oogverblindend buiten. Op wat wetenschapstations na, is er geen menselijke bewoning op Antarctica, wat het ongerepte wildernisgevoel versterkt. Pinguïns zijn er des te meer. In de zeeën rondom Antarctica komen maar liefst acht soorten voor, die ook nog eens kieskeurig zijn als het om locaties gaat. Hun grootste vijand is het zeeluipaard. Die vormen echter geen bedreiging voor mensen en dus is zelfs kajakken een mogelijke activiteit. Ik houd het bij de zodiactochten door de verstilde wereld. Zelfs een oud scheepswrak doorbreekt de overheersende natuur niet. Hoewel het nog iets te vroeg is voor het walvisseizoen, komen we terug aan boord van het expeditieschip zeven hele actieve bultruggen tegen en later ook nog een groep nieuwsgierige orka’s die rondjes om ons schip zwemt. Op de terugweg zien we zeeolifanten nog zo’n wonderlijke diersoort die alleen op het Zuidelijk halfrond voorkomt.”