Het Nederlandse Brazilië: bekend in Rio, bijna onbekend in Amsterdam

Als je in Brazilië opgroeit, leer je op school uitgebreid over o Período Holandês — de Nederlandse periode. Johan Maurits van Nassau, de WIC, de suikerkolonie in het noordoosten. Het is een van de bekendste hoofdstukken uit de Braziliaanse geschiedenis.

En de toon is opvallend positief. Veel Brazilianen spreken met bewondering over die periode — over de religieuze tolerantie, de stedenbouw, de wetenschappelijke expedities. Je hoort zelfs mensen zeggen dat Brazilië er beter aan toe zou zijn geweest als de Nederlanders waren gebleven in plaats van de Portugezen. Het is een rooskleurig beeld, dat tegenwoordig gelukkig steeds meer nuance krijgt — dankzij het werk van Braziliaanse en internationale historici die ook de andere kant van dat verhaal vertellen.

Wat mij altijd heeft verrast is hoe weinig dit verhaal in Nederland bekend is. De gemiddelde Nederlander weet niet dat het Mauritshuis in Den Haag een directe verbinding heeft met Brazilië. Dat de schilderijen van Frans Post een wereld vastlegden die de WIC bezette en exploiteerde. Dat er in Recife tot op de dag van vandaag bruggen, universiteiten en straten naar Johan Maurits zijn vernoemd.

Dat verschil, een geschiedenis die in het ene land schoolboekstof is en in het andere nauwelijks bekend, fascineert mij. En ik sta er zelf middenin.

Mijn interesse in Nederland begon via het maatschappelijk werk van mijn moeder in een armenwijk van Rio, dat de aandacht trok van Nederlandse organisaties die haar project financieel steunden. Via die verbinding bezocht ik Nederland voor het eerst toen ik achttien was. Die reis wekte een enorme interesse in de Nederlandse taal en cultuur — zo groot dat ik na terugkomst in Rio zelfs Nederlands begon te leren, met prive lessen, buiten Nederland.

Meer dan twintig jaar later heb ik als reisleider en lokale gids tientallen Nederlandse groepen door heel Brazilië begeleid, en meegewerkt aan Nederlandse televisieproducties — voor zenders als EenVandaag, AVROTROS en SBS, en recentelijk aan Gelukkig Hebben We De Foto's Nog met Humberto Tan op RTL4 — zowel als tv-producer en fixer als gids voor de camera.

De relatie tussen Nederland en Brazilië blijft mij fascineren. De reis Nederlandse Sporen in Brazilië weerspiegelt precies dat — een gedeelde geschiedenis die rijker, complexer en boeiender is dan beide landen vaak beseffen.

Rodrigo Braz Vieira is reisleider en Brazilië-specialist. Hij begeleidt de groepsreis 'Nederlandse sporen in Brazilië' van 15 tot 24 november 2026.