De vestiging van het Romeinse Keizerrijk dankzij een zeeslag

De Griekse wereld was in de loop van de 2de eeuw v.Chr. onder heerschappij van de Romeinen geraakt. Sommige plaatsen, bijvoorbeeld Kassope in Epirus en Korinthe, werden verwoest; in andere steden, zoals Athene en Thessaloniki, bleven de traditionele lokale bestuursstructuren in stand. Grieks bleef de voertaal en voor de ontwikkelde Romeinen was Griekenland een inspiratiebron op het gebied van kunst, cultuur en filosofie. Er waren stadhouders vanuit Rome, maar de nieuwe bovenlaag bleef betrekkelijk dun. 

Toen na de dood van Caesar in 44 diens adoptiefzoon Gaius Octavius (63 voor – 14 na Christus) met zijn nieuwe naam Octavianus naast Caesars compaan Marcus Antonius (83-30 voor Christus) op het roerige politieke toneel verscheen, zochten de twee toenadering en sloten zij een voor de buitenwereld mooi lijkend maar eigenlijk wankel akkoord. Zij verdeelden het grote rijk in drie machtssferen: Octavianus beheerste het esten, Marcus Antonius het oosten en een mindere positie was voor Marcus Lepidus als derde weggelegd in Noord-Afrika. Marcus Antonius vestigde zich als een ware koning in Alexandrië en ging met farao Kleopatra VII (69-30 voor Christus) een verbond aan, waarbij zij ook een liefdesrelatie begonnen, net als Caesar jaren geleden. Octavianus vond de sterallures en vooral de aanspraak op koninklijke macht van zijn officiële collega maar inmiddels rivaal onpassend voor een republikeinse gezagsdrager; hun conflict liet zich niet meer met overleg oplossen.

Op 2 september 31 voor Christus vond er een zeeslag plaats voor de westkust van Epirus, bij het plaatsje Actium. Octavianus behaalde een klinkende overwinning en het verslagen paar vluchtte naar Alexandrië. Enige maanden later maakten beiden een einde aan hun leven. Voor Octavianus begon een tot zijn dood durende heerschappij van bijna 45 jaar en hij ging de geschiedenis in als Augustus, de eerste Romeinse keizer. 

Vlakbij Actium kwam een nieuwe stad, Nikopolis of “Stad der overwinning”. Hier werden veteranen gevestigd naast bewoners uit de streek. Als teken van de overwinning liet Augustus een gedenkteken bouwen dat in de laatste decennia pas grondig onderzocht en gerestaureerd is. Een terrasmuur werd aangekleed met de snebben van de buitgemaakte oorlogsschepen en er verrezen publieke en private gebouwen. Als hoofdstad van Epirus moest de plaats zorgen voor economische bloei. In de loop van de eeuwen kwamen er verschillende keizers op bezoek en in de Byzantijnse tijd was Nikopolis een bisschopsstad. Daarna ging alle gezag naar het nabij gelegen Preveza over. 

Er zijn verschillende gebouwen, waaronder een theater en een odeion, een grote fontein met bijbehorend aquaduct en de resten van het eremonument te bekijken alsmede een van de grootste Byzantijnse basilieken van de Griekse wereld. De vondsten uit de opgravingen zijn geëxposeerd in het lokale archeologische museum.