De Habsburgers

Op het moment dat de Habsburgers na hun nederlaag in de Eerste Wereldoorlog hun kroon verloren, waren zij de langstzittende gekroonde dynastie van Europa. De laatste eeuw, sinds 1806, als erfelijke keizers van Oostenrijk, daarvoor, vanaf 1437 lang vrijwel ononderbroken als gekozen keizers van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie, dat zichzelf als de opvolger van het antieke Romeinse Rijk beschouwde en daarmee universele pretenties bezat. In die vijf eeuwen was Wenen niet alleen gaandeweg uitgegroeid tot de centrale regeringszetel van het gestaag aangroeiende conglomeraat van Habsburgse territoria, maar tevens automatisch tot die van het Heilige Roomse Rijk - en daarmee tot de heimelijke hoofdstad van Europa. Ook al zagen de andere Europese monarchen dat anders: voor de Habsburgers was hun nieuwe Wenen de opvolger van het oude Rome. De pretentie de eerste onder de Europese vorsten te zijn, vertaalde zich ook in niet aflatende Habsburgse pogingen om Wenen het aanzien van de eerste stad van Europa te geven. Eerst, vanaf de zeventiende eeuw, in concurrentie met het Parijs van de niet minder zelfverzekerde Zonnekoning en de keizerlijke upstart Napoleon. Later, tegen de achtergrond van de Duitse Eenwording van 1871 waar Oostenrijk buiten werd gehouden, met die volgende keizerlijke nieuwkomer, die in het Pruisische Berlijn.

Van de gotische Stephansdom tot de barokke Karlskirche, van het keizerlijke slot Schönbrunn uit het Goldene Jahrhundert van Maria Theresia tot de befaamde Ringstraße uit de niet minder gouden eeuw die daarop volgde: al deze bouwprojecten, die tot op vandaag het aanzien van de Oostenrijkse hoofdstad bepalen, vallen niet los te zien van de politieke aanspraken van de Habsburgers, zoals die tot uitdrukking kwamen in hun zelfbewuste ‘logo’ AEIOU, de vijf klinkers van het alfabet: Alles Erdreich Ist Österreich Untertan.